Видеолавҳалар
Харита
Марказимиз китоблари
Фотогаллерия
Меҳмонлар

Mehmonlar

Яндекс.Метрика

Инсондаги ботиний одоблар баёни

Category: Мақолалар
Created on 05 February 2018 Hits: 435

Албатта, инсон фақат гўзал ҳулқи орқали Аллоҳ таолога суюкли, амалларда бардавом ва инсонларга суюкли бўлиши мумкин. Аллоҳ таоло Расулуллоҳ (с а в) ни Қуръони карим[1]да:” وَإِنَّكَ لَعَلَىٰ خُلُقٍ عَظِيمٍ”, “ Ва албатта, Сиз улкан ҳулқдадирсиз” деб таърифлаган. Расулуллоҳ (с.а.в) бизлар учун барча ишда ўрнакдирлар.

Биз уларнинг сийратларини ўрганиб, уларнинг гўзал ҳулқлари билан ҳулқланишга интилишимиз даркор. Расулуллоҳ (с а в) дан:” Инсонларни энг кўп жаннатга киритадиган амал нима?”,-деб сўралганда, Ул-Зот:”Аллоҳдан тақво қилиш ва гўзал ҳулқдир”, деб жавоб берганлар. Агар инсон одобли бўлмаса, у илмли бўлсин, у илмининг унга фойдаси йўқдир. Бунинг учун эса инсон одобни ўз қалбидан, ички дунёсидан бошлаши лозим бўлади. Инсондаги ботиний одоблар булар: тазаккури мавт (ўлимни эслаш); робита; ҳузур; вуқуфи қолби; вуқуфи зикрий; вуқуфи ададий каби одоблардир.

1.Ўлимни эслаш. Расулуллоҳ (с а в:)”Лаззатларни сизлардан кесиб олган ўлимни кўп-кўп эсланглар” деб марҳамат қилганлар. Тазакккури мавт бу ўлимни ва ундан кейинги ҳолни тафаккур қилиш, ҳис қилишга ҳаракат қилишдир. Ўлимни кўп эсласа, инсон ўз нафсини тарбиялаши ҳам осон бўлади. Чунки, ўлимни эслагач, яхши, солиҳ амаллар қилишга, китобини савоблар билан тўлдиришга, ўз ҳаётини тўғри бошқариб, уни тартибли қилишга уринади.

2.Робита. Бу муршиди комилни[2] ҳаёлан тасаввур қилишлик, Ул Зотнинг олдиларида ўтирибман, деб ўйлашлик, ўзини шунга кўра тутишликдир. Бунинг усули тавозуъ ва ҳокисорлик билан одобли бир ҳолатда муршидининг кўринишини хотирага келтириб, файз манбайи бўлган икки қошларига рўбарў бўлиб ўтирган бўлиб, гўё Ул Зотдан файз талаб қилишликдир. Икки қошнинг ўртаси: Нури Муҳаммадий (с.а.в) жо бўлган жойдир. У ер файз ери ва нур нозил бўладиган жойдир. Робитанинг шаръан жоиз эканига кўплаб далиллар бор. “Иҳё улумуд-дин” китобининг намоз бобида намоз ўқиган одам: “Ей Аллоҳнинг Расули, Сизга Аллоҳнинг раҳмати ва барокатлари бўлсин!” деганда, қалбида Ҳазрати Пайғамбаримиз (с.а.в) нинг муборак кўринишларини, сиймоларини гавдалантирмоғи, Ул Зотга бу хитобнинг ҳушуъ билан бўлмоғи лозим эканлиги айтилган. Бу Расули Акрам (с а в) га робита демакдир.

3.Ҳузур. Бу мосувони тарк қилишликдир. Айниқса, мосуво жумласига кирувчи дунё муҳаббати ҳар бир мўминнинг қалбидан албатта чиқиши керак. Расулуллоҳ (с а в) : “Дунё муҳаббати барча хатонинг бошидир”, деганлар. Дин билан дунёнинг жам қилиниши зид нарсаларнинг жам қилинишига ўхшайди. Дунёни деб охиратни, охиратни деб дунёни тарк қилиш керак эмас. Лекин, дунёвий ишларда шариъатнинг ҳукмларига мувофиқ ҳаракат қилиш, шариъатда белгиланган чегарадан чиқмаслик керак.

4.Вуқуфи Қалбий. Бунинг маъноси қалбнинг Ҳақ субҳанаҳу ва таолодан огоҳ ва уйғоқ бўлишидан иборатдир. Бунда қалб асл мақсад бўлган Ҳаққа боғланади. Чунки, қалб ҳеч қачон машғулотсиз қолмайди. Қалб-бир нафис жавҳардирки, Оламлар Парвардигорининг асрор ҳазиналари ва Олами Амрнинг нозик жиҳатлари ва яширин маънолари унда яшириндир. Шундай экан, бу нозик жавҳарни Аллоҳ таоло тоатида бардавом қилиш зарур бўлади. Агар қалб Аллоҳ таоло муҳаббати ила тўлса, бутун вужуд ибодатда бўлади. Зеро, зоҳирий вужуднинг қибласи Каъба бўлгани каби, жон ва кўнгилнинг Каъбаси қалбдир.

5.Вуқуфи зикрий. Яъни Аллоҳ таолонинг зикрида бардавом бўлиш. Аллоҳ таолонинг ўхшаши ёки тенги, шериги йўқ эканлигини ва ҳам нуқсон сифатлардан буткул пок, муназзаҳлигини тафаккур қилган ҳолда зикр қилишидир. Ким тили билан “Аллоҳ” деса, қалбида ҳам Аллоҳнинг ёди, муҳаббати, шукри бўлса, икки оламда унинг ёрдамчиси Аллоҳдир. Ким тили билан “Аллоҳ” деса-ю, қалбида Аллоҳдан бошқа нарса бўлса, икки оламда унинг даъвогари Аллоҳдир. Шунинг учун биз зикр билан машғул бўлганимизда, ҳам тилимизда, ҳам дилимизда бўлиши керак.

6.Вуқуфи ададий. Бунда зикрнинг саноғи, ададидан хабардор бўлиш. Намоздан кейинг қилинадиган тасбеҳнинг 33 саноғига мунтазам риоя қилиш шу боисдан суннат бўлгандир.

Инсон фақат ички дунёсини тўғирлабгина ҳақиқий саодатга эриша олади. Зеро, қалб солиҳ бўлса, бутун бир вужуд соғ ва солиҳ бўлади. Фақатгина Аллоҳ ва Унинг Расулининг муҳаббати билан тўлган қалбга эга бўлган инсон-Аллоҳ ва Унинг Расулининг соф ва пок севгисига ва жаннатнинг энг оилй даражасига эришади.

 

Xадичаи Кубро ўрта махсус ислом билим юрти
 3-курс талабаси
Джамилова Нодирабегим


[1] “Қалам” сураси, 3-оят

[2] Расулуллоҳ (с.а.в)

Add comment


Security code
Refresh

Бўлимлар
Кўп ўқилган
Имом Бухорий сабоқлари журнали
Янгиликлар
  • 1
  • 2
  • 3
Ўзбекистон Республикаси Президенти Россия Федерацияси мудофаа вазирини қабул қилди

Ўзбекистон Республикаси Президенти Росси…

23-05-2018 Hits:56

Ўзбекистон Республикаси Президенти Шавкат Мирзиёев 22 май куни мамлакатимизда расмий ташриф билан бўлиб турган Россия Федерацияси мудофаа вазири Сергей Шойгуни... Batafsil...

Ўзбекистон Республикаси ва Россия Федерацияси Президентларининг телефон орқали мулоқоти тўғрисида

Ўзбекистон Республикаси ва Россия Федера…

21-05-2018 Hits:72

Ўзбекистон Республикаси Президенти Шавкат Мирзиёев 21 май куни Россия Федерацияси Президенти Владимир Путин билан телефон орқали мулоқот қилди. Batafsil...

Шавкат Мирзиёевнинг АҚШга расмий ташрифи якунланди. Нималарга эришилди?

Шавкат Мирзиёевнинг АҚШга расмий ташрифи…

18-05-2018 Hits:104

Ўзбекистон Республикаси президенти Шавкат Мирзиёевнинг Америка Қўшма Штатларига расмий ташрифи якунига етди. Давлат раҳбари айни дамда пойтахт Тошкент шаҳрига қайтмоқда. Batafsil...

Президент Дональд Трамп Ўзбекистон Президентининг АҚШга расмий ташрифи муносабати билан ўтказилган қабул маросими иштирокчиларига мурожаат йўллади

Президент Дональд Трамп Ўзбекистон Прези…

18-05-2018 Hits:61

Бугунги оқшомда Президент Шавкат Мирзиёев ва унинг рафиқаси Зироат Мирзиёева мезбонлик қилаётган қабул маросимида иштирок этаётганларга ўз саломларимни йўллайман. Batafsil...

Ўзбекистон ва АҚШ ўртасида эришилган келишувлар юксак баҳоланди

Ўзбекистон ва АҚШ ўртасида эришилган кел…

17-05-2018 Hits:107

Ўзбекистон делегациясининг Америка Қўшма Штатларига расмий ташрифи муносабати билан “Виллард интерконтинентал” меҳмонхонасида учрашув бўлиб ўтди. Унда икки мамлакат расмий делегацияси аъзолари,... Batafsil...

Имом Бухорий меросининг Париждан  Самарқандга сафари

Имом Бухорий меросининг Париждан Самарқ…

17-05-2018 Hits:98

Жорий йилнинг 1-7 май кунлари Имом Бухорий халқаро илмий-тадқиқот маркази, Ўзбекистон Ислом цивилизацияси маркази, Исломшунослик илмий-тадқиқот маркази исломшунос олимларидан иборат... Batafsil...

Навоий вилоятида илмий-амалий конференция ўтказилди

Навоий вилоятида илмий-амалий конференци…

17-05-2018 Hits:188

15 май куни Ўзбекистон Республикаси Олий ва ўрта махсус таълим Вазирлиги Навоий Давлат Педагогика институтининг 2018 йил 10 майдаги №88-87-985/04... Batafsil...

Ўзбекистон ва Америка Қўшма Штатлари шериклигининг янги даври бошланмоқда

Ўзбекистон ва Америка Қўшма Штатлари шер…

17-05-2018 Hits:107

 Президент Шавкат Мирзиёев ва Президент Дональд Трамп музокараларни икки мамлакат делегациялари иштирокида давом эттирдилар.  Batafsil...

2018 йил учун закот, фитр ва фидя нисоблари миқдори маълум бўлди

2018 йил учун закот, фитр ва фидя нисобл…

17-05-2018 Hits:89

Ўзбекистон мусулмонлари идораси Фатво ҳайъати милодий 2018 йил (ҳижрий 1439 йил) учун ЗАКОТ нисоби 1 грамм тиллонинг бугунги кунда бозорларимиздаги ўртача нархи 188 235... Batafsil...

Хитой уламолари Самарқандга келишди

Хитой уламолари Самарқандга келишди

14-05-2018 Hits:143

{jcomments on}2018 йил 14 май куни юртмизда меҳмон бўлиб турган Хитой ислом уюшмаси раиси шайх Ҳасан Янг Фа Минг бошчилигидаги... Batafsil...

Рамазон ойини муносиб тарзда ўтказиш тўғрисида Президент қарори эълон қилинди

Рамазон ойини муносиб тарзда ўтказиш тўғ…

14-05-2018 Hits:108

Ўзбекистон Республикаси Президенти Шавкат Мирзиёев "Муборак Рамазон ойини муносиб тарзда ўтказиш тўғрисида"ги қарорни имзолади. Унга кўра, 2018 йил муборак Рамазон... Batafsil...

Рамазоннинг 1-куни 17 майга тўғри келиши мумкин

Рамазоннинг 1-куни 17 майга тўғри келиши…

11-05-2018 Hits:145

Бугун, 11 май куни Ўзбекистон мусулмонлар идораси мажлислар залида юртимизга Рамазон ойи кириб келиши ва уни тартибли ўтказиш бўйича матбуот... Batafsil...