АЛЛОМАЛАР

Буюк мутафаккир Ҳаким Термизийнинг (ваф. 932 й.) ҳаёти ва асарларини чуқур ўрганган ХХ аср франциялик араб олими Усмон Исмоил Яҳёнинг таъкидлашича, гарчи Термизийдан бевосита таълим олган таниқли шогирдларни кўрсатиш мушкул бўлса-да, лекин унинг асарларидан таъсирланган ва фикрларни ўзлаштирган суфийларни тасаввуф тарихида учратиш мумкин. Шулардан бири Ҳаким Термизийдан кейин икки ярим …

Кириш. Инсоният тарихида илм-маърифат тараққиёти авлоддан-авлодга узлуксиз ўтиб келаётган устоз ва шогирдлар анъанаси орқали шаклланган. Устоз – нафақат билим берувчи, балки шогирдни ҳаёт йўлида етук шахс сифатида тарбияловчи, маънавий камолот сари етакловчи мураббийдир. Илмий мактабларнинг пайдо бўлиши, уларнинг ривожланиши ва давомийлиги бевосита устоз шахсига, унинг илмий салоҳияти ҳамда тарбиявий маҳоратига …

Қусам ибн Аббос розияллоҳу анҳу ҳам ота, ҳам она тарафидан Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васалламга қариндош ҳисобланган. Кўпчилик уламолар таъкидлаганидек, саҳобалик бахтига муяссар бўлган, болалик чоғларидаёқ Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг назарларига тушган ва дуойи хайрларини олган. Суюкли набиралари Имом Ҳусайн розияллоҳу анҳунинг эмикдош акаси, ташқи кўриниши ва амаллари билан Пайғамбар алайҳиссаломга …

Нажмиддин Кубро ҳаёти ва фаолияти ҳақида бир қанча муҳим асарларда маълумот берилади. Юсуф Зайдоннинг «Таҳқиқу Фавоиҳул жамол» асарида Шайхнинг тасаввуфий мероси таҳлил қилинган. Камолиддин Димярийнинг «Ҳаётул ҳаявонил кубро» асарида Шайхнинг шогирдларига таъсири ва илмий фаолияти ҳақида ҳикоя қилинган. Нажмиддин Кубронинг «Фавоиҳул жамал» асарида алломанинг шахсий ҳаёти ва тасаввуфий қарашлари ёритилган. …

Муҳаммад ибн Салом Пойкандий (Байкандий) (ваф. 841 й.) Мовароуннаҳрнинг қадимги Пойканд шаҳрида туғилган ва ислом илмий меросининг муҳим намояндаларидан бири сифатида танилган. У ўз даврида етук муҳаддис, зоҳид, тақводор олим ва Имом Бухорийнинг машҳур устозларидан бири бўлган. Унинг номи ислом илмий анъанасида ишончли ровий, илм аҳлига ҳурматли устоз ва маънавий …

Нақшбандия тариқати намояндаларидан бири Авлиё Хожа ХVII асрда яшаб ўтган. У ҳақда Самарқанд қозикалони Абу Тоҳир хожа “Самария” асарида бундай ёзади: “Ҳазрат Хожа Авлиё мозори. Ҳазрат Хожа Аҳрор (сирлари муқаддас бўлсин) мадрасасига бориладиган катта йўлнинг кунчиқарида, шаҳар ичида, хонақоҳ маҳалласидадир. Хожа Авлиё даҳбедлик Маҳдуми Аъзам наслидан бўлиб, Бобо Зайниддин Ҳиндийга …

Самарқандда сақланиб қолган мадрасалардан Улуғбек, Шердор ва Тиллакори каби меъморий обидалар шаҳар кўркига кўрк қўшиб турибди. Ушбу мадрасалардан ташқари, турли даврларда мазкур шаҳарда ўнлаб мадраса фаолият кўрсатган. XVIII-XIX асрларда Самарқандда барпо этилган ва фаолият кўрсатган мадрасалар ҳақида тўхталиб ўтсак. Сўфи Оллоҳёр томонидан ҳозирги Чўнқаймиш қишлоғи ва унинг атрофларида масжид, хонақоҳ …

Алломалар меросини ўрганишга бўлган қизиқиш, сўнги беш йилда олиб борилаётган тадқиқотларда намоён бўлмоқда. Бу борадаги ишларнинг давом ўлароқ Пайариқ туманида мавжуд қадимий зиёратгоҳлар тарихини ўрганиш ва уларни ободонлаштириш ишлари амалга оширилмоқда. Туманда мавжуд муқаддас зиёратгоҳлардан бири “Нўғай ота” зиёратгоҳи бўлиб, Имом Бухорий зиёратгоҳининг яқинида жойлашган. Зиёратгоҳга ташриф буюраркансиз, очиқ табиат …

Мамлакатимизда улуғ алломаларимиз ҳаёти ва фаолиятини чуқур тадқиқ этиш ва оммага кенг тарғиб қилиш учун кенг имкониятлар яратилмоқда. Имом Бухорий халқаро илмий-тадқиқот маркази ҳам ушбу имкониятдан фойдаланган ҳолда кўплаб эътиборга молик ишларни амалга оширяпди.  Марказ қўлёзмалар фонди йилдан йилга ноёб асарлар билан бойиб бормоқда. Унда нафақат диний-маърифий, балки бадиий адабиётга …

Самарқанд ва унга ёндош минтақаларда кўплаб олимлар яшаб, ижод қилган. Уларнинг аксарияти маҳаллий аҳоли орасидан етишиб чиққан. Бошқа минтақалардан илм талабида келганлар ҳам Самарқанддаги илмий муҳитнинг янада ривожланишига муносиб ҳисса қўшган. Шу боис уларнинг меросини ўрганиш ҳозирги кундаги долзарб масалалардан биридир. Самарқанд илмий мактабининг ёрқин вакилларидан бири Носируддин Самарқандийдир. Аллома …