MAQOLA

Sahobalarning Qurʼon va hadislarni keyingi avlodlarga etkazishda va Islom madaniyatining shakllanishida muhim roli bor. Ularning Qurʼon bilan bogʻliq vazifalaridan biri, Qurʼonni darhol toʻplab, kitob shakliga keltirish, ikkinchisi esa, Qurʼonni toʻgʻri tushunishni taʼminlash boʻlgan. Paygʻambar (a.s.)ning vafotidan keyin, Abu Bakrning xalifaligi davrida, Qurʼoni karim ikki muqova orasida toʻplanib, kitob shakliga keltirilgan. …

Hadislarni inkor qilishning diniy hukmi haqida aniq bir xulosaga kelish juda qiyin. Chunki, inkor tushunchasining anglatgan maʼnosi “kufr yoki kofir” hukmiga yaqindir. Odamlar haqida bunday hukm chiqarish ham Qurʼon nuqtai nazaridan, ham vijdonan qiyin. Shu boisdan hadislarni inkor qilishning hukmini berishda ehtiyotkor boʻlishimiz kerak. Gʻazzoliy (vaf. 505) bu borada bergan …

Hadis ilmi bugungi kunda eng koʻp muhokama qilinadigan va bahs-munozara mavzusi boʻlgan ilm sohasidir. Ayniqsa, soʻnggi paytlarda qarshi chiqish, inkor qilish va sunnatning ishonchliligi kabi masalalar turli joylarda va platformalarda koʻp muhokama qilinmoqda va buning salbiy taʼsirlarini afsus bilan kuzatmoqdamiz. Achinarlisi, hadisga qarshi harakat insonni faqat Qurʼon musulmonligiga, Islom faqat …

Hozirgi globallashuv jarayonida tinchlik dini – islomni insonlarga notoʻgʻri talqin qilayotgan guruhlar unga tuhmat toshlari otilishiga sababchi boʻlmoqda. Din niqobi ostida faoliyat yuritayotgan oqimlar, partiya va tashkilotlar muqaddas dinimiz va milliy qadriyatlarimizga katta zarar keltirmoqda. Shu va boshqa koʻplab omillar islom haqida qoʻporuvchilik bilan bogʻliq notoʻgʻri tushunchalarni shakllantirdi. Baʼzi guruhlar …

Qurʼoni karim bizga qadimda yashab oʻtgan ummatlar va ularning holati haqida xabar bergan. Ular Alloh taolo tomonidan ato etilgan tinch-xotirjam va farovon hayotda yashagan. Soʻngra Parvardigori bergan neʼmatlarga noshukrlik qilib, turli xil azobga duchor boʻlgan. Yaʼni, boshlariga kelgan azobga oʻzlarining noshukrligi va kofirligi sabab boʻlgan. Qurʼoni karimdagi Nuh alayhissalomdan sayyidimiz …

Insoniyat umr davomida ezgu maqsadlarga erishish uchun doimo saʼy-harakatda boʻladi. Orzu-umidi roʻyobi, farzandlari kamolotini koʻrishi uchun eng zarur omil bu shubhasiz tinchlik va osoyishtalikdir. Bugungi globallashuv jarayoni har birimizdan yurt taraqqiyoti, avlodlar kelajagi va jamiyatning ertangi kuni uchun qaygʻurish, tinch va osoyishta hayotga raxna solayotgan turli tahdidlarga birgalikda kurashishni taqozo …

Islom dini insonlarni ilm, hamjihatlik va ahillikka chorlaydi. Ular orasida johillik, firqalanish va oʻzaro kelishmovchilik keltirib chiqaradigan har qanday gʻoya, qarash va chaqiriqlarni keskin qoralaydi. Axborot asri boʻlmish hozirgi kunlarda har xil radikal va ekstremistik gʻoya egalari musulmonlarni oʻn toʻrt asrdan beri amalda boʻlib kelgan toʻrt fiqhiy mazhab ulamolarining asarlari …

Maʼlumki, Islom dini avvalida musulmonlar jamiyatining boshqaruvi bevosita paygʻambarimiz Muhammad sollallohu alayhi va sallam boshqaruvlarida boʻlgan. U zot vafotlaridan soʻng musulmonlar jamiyati xalifalar boshqaruviga oʻtdi. Keyinchalik Islom sarhadlari kengayib xalifalik ham turli hududlarga boʻlinib ketdi va alaloqibat musulmon oʻlkalarida nomi xalifalik, boshqaruv tuzumi mulkchilikka, maʼlum bir hududlarga asoslangan podshohliklar vujudga …

Ikki farz namozni qoʻshib, yaʼni oldinma-ketin oʻqish masalasi fiqhda muhim va ixtilofli mavzulardan hisoblanadi. Baʼzilar “Ikki namozni yomgʻir paytida, safarda boʻlmay turib ham masjidda jamlab oʻqisa boʻladi. Yomgʻir yogʻayotganda masjidga borish qiyin boʻlib qolsa, asr bilan peshin, shom bilan xufton qoʻshib oʻqib ketilaveradi. Bu sunnatda bor narsa – Rasululloh sollallohu …

Fiqh ilmining rivojlanishi islom dini avvalidan boshlab bosqichma-bosqich rivojlanib kelgan. Rasululloh sollallohu alayhi vasallam va sahobiylar davrida asos solingan fiqh ilmi insoniyatning Alloh taolo uchun bajaradigan va jamiyatda qiladigan amallarini tartibga solish va tizimlashtirishni nazarda tutadi. Shu bois u zamon yoʻsiniga qarab doimiy taraqqiyotda boʻlgan. Fiqh – “bilmoq” maʼnosini bildirib, …