MAQOLA

Islom dinida namoz imonning amaliy ifodasi va dinning ustunidir. Uni tark qilish va buning uchun takfir qilish (namoz oʻqimaganni kofirga chiqarish) mavzusi ummat orasidagi eng nozik va ixtilofli masalalardan biridir. Afsuski, baʼzilar hadislarni oʻz qarashlariga moslab, shariat qoʻygan shart va talablarni inobatga olmasdan musulmonlarni kofirga chiqarishga shoshilmoqda. Bunday yondashuv Qurʼon, …

HIJRAT OʻZI NIMA? “Hijrat” soʻzi lugʻatda “tark etmoq” maʼnosini anglatadi. Sharʼiy istilohda esa, musulmon odamning joni va dinini asrash uchun vatanini tark etishi tushuniladi. Imom Buxoriyning “Sahihul Buxoriy” asaridagi birinchi hadisda bu maʼno ochiq ifodalangan. Umar ibn Xattobdan rivoyat qilinadi: “Rasululloh sollallohu alayhi vasallamning bunday deganlarini eshitdim: “Albatta, amallar niyatlarga …

Ijtimoiy tarmoqlarda tinch-osoyishta yashayotgan musulmon xalqlar orasida fitna chiqarib, konstitutsion hokimiyatlarni agʻdarishni oʻylayotganlar, davlatni tuzumini oʻzgartirishga ochiqdan-ochiq chaqirmasa-da, gap-soʻzlari zamirida shunga ishora qilgan holda, yoshlar ongini loyqalashga intilayotganlar koʻpaymoqda. Shulardan biri sof oʻzbek tilida “Xalq ichida mana shunaqangi jonkuyar odamlar boʻlishi kerak-da. Afgʻonistonda yigirma yil urushgan boʻlsa ham oʻzgarish va …

Shariat ilmlari oʻz-oʻzidan shakllanib qolmagan, balki avloddan-avlodga oʻtib kelgan taʼlimotdir. Rasululloh sollallohu alayhi vasallam ilmni sahobalarga oʻrgatganlar. Sahobalar tobeinlarga, ular esa – keyingilarga. Bizga yetib kelgan har bir hadis, har bir fiqhiy masala shu silsilaning mahsulidir. Baʼzilar bunday deydi: “Modomiki, sen “Alloh aytdi, Rasuli aytdi, Rasulullohning soʻzlarini sahobalar mana bunaqa …

U yana soʻzi davomida savolga quyidagicha javob bergan: “Agar oʻsha mazhabda mana shu toʻgʻri deb eʼtiqod qilgan boʻlsa, oʻsha mazhabga amal qiladi. Lekin dalil jihatdan olganda “Ayollar erkaklarni(ng) tengidir” hadisi bulardan koʻra quvvatli hisoblanadi. Dalil jihatdan qaraganda bilagini tekkizmasligi va tizzasini ham toʻgʻri qilishi quvvatli boʻlib koʻrinadi”. Sodiq Samarqandiy Oisha …

Ijtimoiy tarmoqda “Ayollar sajdada tirsaklarini yerga tekkizishi va kaftlari burunlarining oldida turishi kerakmi. Ruku qilganda tizzalari ozgina bukilish kerakmi,” deb soʻralgan savolga ayrim qoʻshtirnoq ichidagi olimlar: “Bu aytilgan gaplar Hanafiy mazhabini(ng) ijtihodlaridan. Daliliga baʼzi bir asarlar keltirilgan hanafiy fiqhida. Lekin asarlari sahih (e)mas, hujjat boʻladigan dalil emas. Ayollar oʻzi namoz …

Har bir davlatning fuqarolar huquqlarini himoya qilishga qaratilgan qonuniy hujjatlari bor. Shu bilan birga, huquqni buzganlar uchun javobgarlik choralari ham mavjud. Birovning haqqini yeyish, oʻgʻrilik, talonchilik, poraxoʻrlik, sudxoʻrlik va boshqa turdagi huquqbuzarliklar kabi diniy masalalarda odamlarni fitnaga solish uchun ham javobgarlik bor, albatta. Diniy ayblov tufayli panjara ortiga tushganlar sof …

“Jihod” soʻzi sharʼiy istilohda “Allohning xohishini bajarishga bor kuchini sarflash, harakat qilish” maʼnosini bildiradi. Bundan kelib chiqib, “mujohid” deb Allohning hukmlarini amalga oshirishda bor kuchini sarflaydigan kishiga aytiladi. Qoʻl jihodi – qonunbuzarlikni toʻxtatishga qaratilgan harakat, qalb jihodi – oʻz nafsi bilan kurashish, til jihodi – yaxshilikka chaqirish va yomonlikdan qaytarish, …

Sahobalarning Qurʼon va hadislarni keyingi avlodlarga etkazishda va Islom madaniyatining shakllanishida muhim roli bor. Ularning Qurʼon bilan bogʻliq vazifalaridan biri, Qurʼonni darhol toʻplab, kitob shakliga keltirish, ikkinchisi esa, Qurʼonni toʻgʻri tushunishni taʼminlash boʻlgan. Paygʻambar (a.s.)ning vafotidan keyin, Abu Bakrning xalifaligi davrida, Qurʼoni karim ikki muqova orasida toʻplanib, kitob shakliga keltirilgan. …

Hadislarni inkor qilishning diniy hukmi haqida aniq bir xulosaga kelish juda qiyin. Chunki, inkor tushunchasining anglatgan maʼnosi “kufr yoki kofir” hukmiga yaqindir. Odamlar haqida bunday hukm chiqarish ham Qurʼon nuqtai nazaridan, ham vijdonan qiyin. Shu boisdan hadislarni inkor qilishning hukmini berishda ehtiyotkor boʻlishimiz kerak. Gʻazzoliy (vaf. 505) bu borada bergan …