Видеолавҳалар
Харита
Марказимиз китоблари
Фотогаллерия
Меҳмонлар

Mehmonlar

Яндекс.Метрика

ИНСОН–ИМТИҲОН ДУНЁСИДА ТАЛАБАДИР

Category: Мақолалар
Created on 03 July 2018 Hits: 149

Аллоҳ таоло Ўзининг азалий ва илоҳий ҳикматига мувофиқ инсон зотини яратиб, уни борлиқдаги кўплаб мавжудодлардан азиз ва мукаррам қилди. Унга бошқа мавжудодларига бермаган кўплаб имкониятларни инъом этди. Бу ҳақда Қуръони каримда хабар бериб шундай деган:

 وَلَقَدْ كَرَّمْنَا بَنِي آدَمَ وَحَمَلْنَاهُمْ فِي الْبَرِّ وَالْبَحْرِ وَرَزَقْنَاهُمْ مِنَ الطَّيِّبَاتِ وَفَضَّلْنَاهُمْ عَلَى كَثِيرٍ مِمَّنْ خَلَقْنَا تَفْضِيلًا

Батаҳқиқ, Биз Бани Одамни азизу мукаррам қилиб қўйдик ва уларни қуруқлигу денгизда (улов-ла) кўтардик ҳамда уларни пок нарсалар ила ризқлантирдик ва уни Ўзимиз яратган кўп нарсалардан мутлақо афзал қилиб қўйдик.[1]

Аллоҳ таоло Ўзи мукаррам қилган инсонга Ўзини танитишни ва уни ер юзида ўринбосар бўлишини ирода қилди. Унга ўзларидан бўлган пайғамбарлар юборди ва Китоблар нозил қилди. Ўтган барча пайғамбарлар инсонларни Аллоҳ таолога ва охират кунига иймон келтиришга даъват қилдилар. Чунки иймон, кишини эзгу ва яхши амалларни қилишга ундаб, ёмон ва гуноҳ ишлардан қайтишлигида асосий омил вазифасини ўтайди.

Зеро, дунё ҳаёти барчаларимиз учун абадий қўним топадиган маскан эмас, балки вақтинчалик қароргоҳдир. Инсон бу ҳаётда яшар экан, унда туғилиш ва ўлим ёнма ён эканига гувоҳ бўлади. Бу эса, дунё ҳаётининг фонийлигидан дарак беради ва оқил инсонларни дунёда яшашликдан мақсад нима эканини мушоҳада қилишга ундайди. Меҳрибон Парвардигоримиз бизларга Ўзининг каломи орқали “дунёда яшашдан мақсад нима” экани ҳақидаги ҳақиқатни билдириб шундай деган:

الَّذِي خَلَقَ الْمَوْتَ وَالْحَيَاةَ لِيَبْلُوَكُمْ أَيُّكُمْ أَحْسَنُ عَمَلًا ۚ وَهُوَ الْعَزِيزُ الْغَفُورُ

У ўлим ва ҳаётини сизларнинг қайсиларингиз амалда яхшироқ эканлигингизни синаш учун яратгандир. У азиз ва ўта мағфиратлидир.[2]

Аллоҳ таоло хабар берган ҳар бир нарса ҳақ ва амалга ошувчидир. Қиёмат ҳақида ваъдаси ҳақ ва у албатта бўлади. Ўзига итоат қилганларга Унинг ўзи кифоя қилиши, уларни саломат сақлаши ҳақидаги ваъдаси ҳақ ва у амалга ошувчидир. Охиратда, итоаткорларга эҳтиром ва осийларга надомат бўлиш ваъдаси ҳақ ва у амалга ошувчидир. Агар банда бу нарсаларни билиб, унга иймон келтирса, ўша кимсанинг қалбида яхшилик уруғлари барқ уриб, ёмонлик уруғлари қуриб бораверади. Яхшиликдан умидвор бўлиб, эзгу ишларни амалга оширади ва оқибати ёмон бўлишидан қўрқиб, ёмонликлардан четда бўлади. Қалбнинг бундай сайқалланиши эса, киши иймонининг комиллик сари юксалаётганидан дарак беради.

Агар яхшиликка мукофот ва ёмонликка жазо бўлмаганида эди, бу дунё ҳаётида ҳеч бир нарсанинг қадр қиммати қолмаган бўларди. Шунинг учун ҳам бу дунё, охиратимиз экинзори, эзгу ва яхши амаллар қилиш имкони ҳамда ёмонликларга пушаймон бўлиб тавба қиладиган вақтинчалик қўналғамиздир. Зеро, Аллоҳ таоло, инсониятга хитоб қилиб, фоний ҳаётга алданиб, боқий ҳаётни қўлдан бой бермасликни ва Унинг ваъдаси ҳақ эканини айтган:

يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّ وَعْدَ اللَّهِ حَقٌّ ۖ فَلَا تَغُرَّنَّكُمُ الْحَيَاةُ الدُّنْيَا ۖوَلَا يَغُرَّنَّكُم بِاللَّهِ الْغَرُورُ

Эй одамлар! Албатта, Аллоҳнинг ваъдаси ҳақдир. Бу дунё ҳаёти сизларни ғурурга кетказмасин. Сизларни ўта ғурурга кетказгувчи(яъни, Шайтон) Аллоҳ ҳақида алдаб қўймасин.”[3]

Аллоҳ таоло инсон табиатини покиза ва яхши нарсаларга нисбатан ором оладиган, хотиржам бўладиган, аксинча ёмон ва жирканч нарсалар хусусида қалби безовта бўладиган қилиб яратган. Ҳаттоки бу хусусият баъзи уй ҳайвонларида ҳам мавжуд. Мисол учун уйдаги мушукка қўлимиз билан гўшт берсак, у хотиржам, эркаланиб гўштни ейди. Аксинча уйдан гўштни ўғирлаб олган бўлса, тезроқ қочиш ва бекиниш пайида бўлади. Худди шунингдек инсон ҳам ҳалол юмуш билан машғул бўлса, гарчи ўша иши қанчалик қийин бўлмасин уни ташлаб кетмайди ва қилаётган ишидан қалби хотиржам бўлади. Аксинча, нотўғри ишни қилаётган киши эса, гарчи қалби бу ишини нотўғри эканидан огоҳлантириб турсада, ҳавои нафси ортидан эргашиб ўша йўлни танлайди.

Буларнинг биринчиси ҳақида “кўзи очиқ, тўғри йўлдаги инсон” деб, иккинчиси ҳақида эса “шаҳвоний нафс истаклари ортидан эргашган сўқир ва жоҳил инсон”, деб айтилади. У икковининг қиёмат кунидаги ҳолати ҳам шунга яраша бўлади. Уларнинг амаллари ёзилган китоби ҳам бирига ўнг ва иккинчисига чап томонидан тақдим қилинади. Аллоҳ таоло бу ҳақда шундай деган:

فَمَنْ أُوتِيَ كِتَابَهُ بِيَمِينِهِ فَأُولَئِكَ يَقْرَءُونَ كِتَابَهُمْ وَلَا يُظْلَمُونَ فَتِيلًا

وَمَنْ كَانَ فِي هَذِهِ أَعْمَى فَهُوَ فِي الْآخِرَةِ أَعْمَى وَأَضَلُّ سَبِيلًا

Кимга китоби ўнг томонидан берилса, бас, ана ўшалар китобларини ўқирлар ва уларга қилчалик зулм қилинмас. Ким бу дунёда кўр-гумроҳ бўлса, у охиратда янада кўр-гумроҳ ва янада йўлдан адашганроқ бўлади.[4]

Аллоҳ таоло барчаларимизни Ўзининг муҳаббатига ошно қилиб, ҳаёти дунёда солиҳ амалларни қилишлигимизга тавфиқ берсин. Зеро, тавфиқ бу, Яратганнинг улкан инъомидир.

عَنْ أَنَسٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ -صلى الله عليه وسلم- « إِذَا أَرَادَ اللَّهُ بِعَبْدٍ خَيْرًا اسْتَعْمَلَهُ ». فَقِيلَ كَيْفَ يَسْتَعْمِلُهُ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ « يُوَفِّقُهُ لِعَمَلٍ صَالِحٍ قَبْلَ الْمَوْتِ ».

Анас розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади. Расулуллоҳ саллаллоҳу алайҳи васаллам: “Агар Аллоҳ бир бандага яхшиликни ирода қилса уни амал қилгувчи қилиб қўяди”, дедилар. “Эй, Аллоҳнинг расули! Қандай амал қилгувчи қилиб қўяди”, дейилди. “Ўлимидан олдин, солиҳ амалларни қилишга муваффақ қилади”, дедилар.[5]

Мақолани, Расулуллоҳ саллаллоҳу алайҳи васалламдан ривоят қилинган ҳадиси шарифни хотима ўрнида келтириш билан ниҳоялашни истадик:

عن ثوبان مولى رسول الله صلى الله عليه و سلم قال : قال رسول الله صلى الله عليه و سلم : قيل لي يا محمد قل تسمع و سل تعط قال : فقلت : اللهم إني أسألك فعل الخيرات و ترك المنكرات و حب المساكين و أن تغفر لي و ترحمني و إذا أردت بقوم فتنة فتوفني إليك و أنا غير مفتون اللهم إني أسألك حبك و حب من يحبك و حبا يبلغني حبك )هذا حديث صحيح على شرط البخاري(

Расулуллоҳ саллаллоҳу алайҳи васалламнинг мавлолари Савбон розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади. Расулуллоҳ саллаллоҳу алайҳи васаллам: “Менга: “Эй, Муҳаммад! Айт, тингланасан. Сўра, бериласан, дейилди. Мен: “Аллоҳим! Сендан яхши ишларни қилмоқликни ва ёмон ишларни тарк этмоқликни, мискинларни суймоқликни ва мени мағфират қилиб, раҳм қилмоқлигингни сўрайман. Агар бирор қавмга фитнани ирода қилсанг, мени фитналардан омон сақлаб, Сенга (ёруғ юз билан) йўлиқишимни насиб қилгин! Сендан муҳаббатингни, сени яхши кўрганларнинг муҳаббатини ва Сени муҳаббатингга етиштирадиган муҳаббатни сўрайман”, дедилар.[6]

Аллоҳим, барчаларимизни Ўзининг муҳаббатига ошно қилсин ва имтиҳон дунёсида Ўзи рози бўлган, суйган бандалари бўлишимизни насиб этсин!

Олимхон Исахон ўғли
Ҳадис мактаби раҳбари 

 



[1] Исро сураси 70 оят мазмуни.

[2] Мулк сураси 2 оят мазмуни.

[3] Фотир сураси 5 оят мазмуни.

[4] Исро сураси 71, 72 оят мазмуни.

[5] Термизий ривояти. Ҳасан Саҳиҳ ҳадис

[6] Бухорий шартига кўра саҳиҳ ҳадис.

Add comment


Security code
Refresh

Бўлимлар
Кўп ўқилган
Имом Бухорий сабоқлари журнали
Янгиликлар
  • 1
  • 2
  • 3
Ҳиндистон ислом маркази директори: ҳамкорлик алоқалари юксак натижа беражак

Ҳиндистон ислом маркази директори: ҳамко…

17-07-2018 Hits:72

Жорий йилнинг 16 июль куни Ўзбекистон мусулмонлари идорасида Ҳиндистон ислом маданияти маркази директори Сиражуддин Қурайши билан учрашув бўлиб ўтди. Мартабали... Batafsil...

Имом Бухорий халқаро илмий-тадқиқот маркази директори ўринбосари Ш.Умаров бошчилигидаги Ўзбекистон делегацияси 1-10 июль кунлари ишчи ташриф билан Малайзияда бўлди

Имом Бухорий халқаро илмий-тадқиқот марк…

17-07-2018 Hits:63

Мамлакатимиз делегацияси аъзолари ташриф доирасида II "Қўлёзмалар ва тарихий ҳужжатлар" халқаро конференциясида иштирок этди.  Batafsil...

Ҳиндистон Ислом Маданияти маркази раҳбари Имом Бухорий халқаро илмий тадқиқот марказига ташриф буюрди.

Ҳиндистон Ислом Маданияти маркази раҳбар…

16-07-2018 Hits:85

15 июлъ куни Ҳиндистон Ислом Маданияти маркази раҳбари Cиражуддин Қуреший Имом Бухорий мажмуасига ташриф буюрди. Меҳмонни Имом Бухорий халқаро илмий‑тадқиқот... Batafsil...

Индонезия бош имоми: ҳар куни бешта ОАВга Ўзбекистон ҳақида гапираман

Индонезия бош имоми: ҳар куни бешта ОАВг…

13-07-2018 Hits:112

Аввалроқ, Ўзбекистон мусулмонлари идораси ходимлари ҳам бўлган Ўзбекистон делегацияси Индонезияда сафарда эканликлари ҳақида хабар берган эдик. Batafsil...

ЎЗБЕКИСТОННИНГ ИСЛОМ ОЛАМИ УЧУН МУҲИМ ЛОЙИҲАЛАРИДА ИСЛОМ ТАРАҚҚИЁТИ БАНКИНИНГ ИШТИРОКИ САЛМОҚЛИ БЎЛАДИ

ЎЗБЕКИСТОННИНГ ИСЛОМ ОЛАМИ УЧУН МУҲИМ ЛО…

11-07-2018 Hits:92

2018 йилнинг 6 июль куни Ислом тараққиёти банки президентининг илмий тадқиқотлар, технология ва инновациялар бўйичабош маслаҳатчиси Доктор Хаят Сулейман Синди... Batafsil...

Малайзиядаги музей ва кутубхоналарда мовароуннаҳрлик алломаларнинг қўлёзма асарлари сақланмоқда

Малайзиядаги музей ва кутубхоналарда мов…

11-07-2018 Hits:121

Имом Бухорий халқаро илмий-тадқиқот маркази вакилларининг Малайзия давлатига бўлган илмий сафари доирасида кўплаб юртимиздан етишиб чиққан алломаларнинг илмий меросига оид... Batafsil...

ИБХИТМ вакиллари Малайзия Миллий университети қошидаги “Ислом цивилизацияси институти”  ва  “Малайзия исломни англаш институти”  масъуллари билан учрашди

ИБХИТМ вакиллари Малайзия Миллий универс…

10-07-2018 Hits:112

ИБХИТМ вакиллари Малайзия Миллий университети қошидаги “Ислом цивилизацияси институти” директори проф. Дато доктор Моҳд Юсуф Усмон  ва  “Малайзия исломни англаш... Batafsil...

ЎЗБЕКИСТОН ТЕЗ ОРАДА ЯНА ИСЛОМ ИЛМЛАРИ ЎЧОҒИГА АЙЛАНАДИ

ЎЗБЕКИСТОН ТЕЗ ОРАДА ЯНА ИСЛОМ ИЛМЛАРИ Ў…

06-07-2018 Hits:159

Аввал хабар қилганимиздек, муҳтарам юртбошимиз Ш.Мирзиёев қарори билан таъсис этилган Имом Бухорий халқаро илмий тадқиқот маркази ҳамда Ўзбекистон халқаро ислом... Batafsil...

Шавкат Мирзиёев Остона шаҳрига келди

Шавкат Мирзиёев Остона шаҳрига келди

06-07-2018 Hits:112

  Президент Шавкат Мирзиёев Қозоғистон Президенти Нурсултон Назарбоевнинг таклифига биноан 6 июль куни Остонага ташриф буюрди. Давлатимиз раҳбарини Қозоғистон Республикаси Бош вазирининг... Batafsil...

Имом Бухорий халқаро илмий-тадқиқот маркази билан Саудиядаги “Сунна ва турос ан-набавий маркази” ўртасида илмий-тадқиқот ва қўлёзмаларни ўрганиш бўйича ҳамкорлик ишлари йўлга қўйилди

Имом Бухорий халқаро илмий-тадқиқот марк…

06-07-2018 Hits:141

Жорий йилнинг 1–5 июлъ кунларида Малайзия Республикасида бўлиб ўтган “Қўлёзмалар ва тарихий ҳужжатларга бағишланган иккинчи халқаро конференция” ва “Қўлёзмаларни ўрганиш усуллари”... Batafsil...

10-Халқаро таҳқиқ ва Усмонли турк танқид нашр курсларида ўқиш давом этмоқда

10-Халқаро таҳқиқ ва Усмонли турк танқид…

05-07-2018 Hits:129

2018 йил 26 июнь куни Туркиянинг Истанбул шаҳри Ислом тадқиқот маркази (ИСАМ)да 10 Халқаро таҳқиқ курси ва Усмонли туркий танқидий... Batafsil...

ТИИ Махсус сиртқи бўлимига 2018-2019 ўқув йили учун кириш имтиҳонлари бошланди

ТИИ Махсус сиртқи бўлимига 2018-2019 ўқу…

05-07-2018 Hits:129

Бугун, 5 июль куни Имом Бухорий номидаги Тошкент Ислом институти Махсус сиртқи бўлимига 2018-2019 ўқув йили учун кириш имтиҳонларининг биринчи... Batafsil...